ترجمه : 20 - آيا نديدى خداوند آنچه را در آسمانها و زمين است مسخر شما كرده و نعمتهاى خود را - چه نعمتهاى ظاهر و چه نعمتهاى باطن - بر شما گسترده و افزون ساخته است ؟ ولى بعضى از مردم بدون هيچ دانش و هدايت و كتاب روشنى در باره خدا مجادله مىكنند . 21 - هنگامى كه به آنها گفته شود از آنچه خدا نازل كرده پيروى كنيد ، مىگويند : نه ، ما از چيزى پيروى مىكنيم كه پدران خود را بر آن يافتيم ! آيا حتى اگر شيطان آنها را دعوت به عذاب آتش فروزان كند ( باز هم تبعيت مىكنند ) ؟ ! 22 - كسى كه روح خود را تسليم خدا كند در حالى كه نيكو كار باشد به دستگيره محكمى چنگ زده ( و به تكيه گاه مطمئنى تكيه كرده است ) و عاقبت همه كارها به سوى خدا است . 23 - و كسى كه كافر شود كفر او تو را غمگين نسازد ، بازگشت همه آنها به سوى ما است ، و ما آنها را از اعمالى كه انجام داده‌اند ( و نتايج شوم آن ) آگاه خواهيم ساخت ، خداوند از آنچه در درون سينه‌ها است آگاه است . 24 - ما كمى از متاع دنيا را در اختيار آنان مىگذاريم سپس آنها را مجبور به تحمل عذاب شديد مىكنيم . تفسير : تكيه گاه مطمئن ! بعد از پايان اندرزهاى دهگانه لقمان در زمينه مبدأ و معاد و راه و رسم زندگى و برنامه‌هاى اجتماعى و اخلاقى قرآن براى تكميل آن به سراغ بيان نعمتهاى الهى مىرود تا حس شكرگزارى مردم را برانگيزد ، شكرى كه سرچشمه « معرفة اللَّه » و انگيزه اطاعت فرمان او مىشود ( 1 ) .

--> ( 1 ) بعضى از مفسران مانند « آلوسى » در « روح المعانى » و فخر رازى در « تفسير كبير » آيات مورد بحث را مربوط به آيات قبل از ذكر وصاياى لقمان دانسته‌اند كه مشركان را مخاطب ساخته مىگويد : « اين خلق خدا است نشان دهيد بتها چه آفرينشى داشتند » ؟ - و در آيات مورد بحث مىگويد : « آيا نديديد كه خداوند آنچه را در آسمان و زمين است مسخر شما گردانيد ، ولى ذيل اين آيه و آيات بعد از آن و رواياتى كه در تفسير آن وارد شده با عموميت مفهوم آيه سازگارتر است .